Muhasebele Muhasebe Dersleri ve Güncel Vergi Bilgileri
Ana SayfaDerslerGenel MuhasebeTekdüzen Hesap Planı

Tekdüzen Hesap Planı

Hesap planının mantığı, sınıflar, gruplar ve hesap kodlarının okunması.

Son editoryal gözden geçirme: · İçerik ailesi: Genel Muhasebe

Tekdüzen hesap planı, bütün işletmelerin aynı işlemi aynı hesaba kaydetmesini sağlayan ortak bir listedir. Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile yürürlüğe girmiştir. Sayesinde farklı işletmelerin mali tabloları karşılaştırılabilir hale gelir.

Kodlama mantığı

Hesap kodları üç haneden oluşur ve her hane bir anlam taşır.

  • Birinci hane hesap sınıfını gösterir. Örneğin 1 dönen varlıkları ifade eder.
  • İlk iki hane hesap grubunu gösterir. 10 hazır değerler grubudur.
  • Üç hane birlikte ana hesabı gösterir. 100 Kasa hesabıdır.

İhtiyaç duyuldukça alt hesaplar açılabilir. Örneğin 102 Bankalar hesabı altında her banka ve her hesap için ayrı alt hesap açmak yerleşik uygulamadır.

Hesap sınıfları

Tekdüzen hesap planı sınıfları
SınıfAdıNiteliği
1Dönen VarlıklarBir yıl içinde paraya çevrilecek varlıklar
2Duran VarlıklarBir yıldan uzun süre kullanılacak varlıklar
3Kısa Vadeli Yabancı KaynaklarBir yıl içinde ödenecek borçlar
4Uzun Vadeli Yabancı KaynaklarVadesi bir yılı aşan borçlar
5ÖzkaynaklarSahiplerin işletmedeki payı
6Gelir Tablosu HesaplarıDönem gelir ve giderleri
7Maliyet HesaplarıÜretim ve faaliyet maliyetleri
8SerbestKullanılmamaktadır
9Nazım HesaplarBilanço dışı takip

Sınıflandırmanın mantığı

1 ile 5 arası sınıflar bilanço hesaplarıdır ve yeni döneme bakiye devrederler. 6 ve 7 numaralı sınıflar sonuç hesaplarıdır; her dönem sıfırdan başlar, dönem sonunda kapanırlar.

Dönen ve duran varlık ayrımının ölçüsü bir yıldır. Aynı ölçü borçlar için de geçerlidir. Bir yıldan uzun vadeli bir alacak, dönen varlıklarda değil 22 grubunda izlenir.

7/A ve 7/B seçenekleri

Maliyet hesaplarının tutulmasında iki seçenek vardır. 7/A seçeneği giderleri fonksiyonlarına göre ayırır: direkt ilk madde, direkt işçilik, genel üretim gideri, genel yönetim gideri gibi. Belirli büyüklüğün üzerindeki işletmeler bu seçeneği kullanmak zorundadır.

7/B seçeneği giderleri çeşitlerine göre toplar: ilk madde ve malzeme giderleri, işçi ücretleri, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler gibi. Daha basittir ve küçük işletmeler için uygundur.

Hesap planının tamamı

Bütün sınıfları, grupları ve hesapları hesap planı sayfamızda bulabilirsiniz. Öne çıkan hesapların her biri için nasıl çalıştığını, hangi durumda borçlanıp alacaklandığını ve örnek kayıtlarını anlatan ayrı sayfalar hazırlanmıştır.

Kayıt ve hesap mantığı

Tekdüzen Hesap Planı için hızlı yön ve derin okuma

Bu sayfaya gelen okurun asıl ihtiyacı, ekonomik olayı belge, hesap niteliği, borç-alacak yönü, karşı hesap ve mizan kontrolüyle bir yevmiye akışına dönüştürmek sorusunu tek bir ezber cevapla değil, belge ve karar zinciriyle çözebilmektir.

En kısa doğru cevap

Kayıt mantığında hesap kodu ilk karar değildir. Önce ekonomik olay, belge, tarih, taraf ve ödeme biçimi tanımlanır; sonra hesabın niteliği ve artış yönü gerekçelendirilir. Kayıt borç ve alacak yönünden dengelenir, fakat doğruluk yardımcı hesap, belge, mizan ve ilgili mali tabloyla ayrıca sınanır.

Bu başlığı oluşturan temel parçalar

Birbirine karıştırılmaması gereken kavramlar
Ekonomik olayİşletmede gerçekten neyin değiştiğini anlatır; kayıt bu olayın muhasebe dilindeki karşılığıdır.
Hesabın niteliğiHesabın varlık, borç, özkaynak, gelir veya gider olarak normal bakiye yönünü belirler.
Karşı hesapTahsilat, ödeme, borçlanma veya mahsup biçimini kaydın diğer tarafında tamamlayan hesaptır.
Mizan kontrolüKayıtların toplam ve bakiyelerini toplu görmeyi sağlar; yanlış sınıflamayı tek başına ortaya çıkarmaz.

Üç farklı senaryoda nasıl değişir?

Açılış kaydı

Önceki kapanış bakiyeleri yeni döneme taşınır; düzenleyici hesapların yönü ayrıca kontrol edilir.

Peşin veya vadeli kayıt

Ödeme hesabı ile cari hesap ayrılır; ekonomik olay aynı olsa bile karşı hesap değişebilir.

Dönem sonu kaydı

Tahakkuk, değerleme, karşılık veya yansıtma ana işlemden ayrı ve açıklanabilir tutulur.

Sınırını bilin: Hesap kodları ve örnek tutarlar eğitim amacıyla verilebilir; gerçek dosyada hesap planı, belge niteliği, dönem ve ilgili mevzuat birlikte doğrulanmalıdır.

Bu sayfayı bitirdiğinizde yapabilmelisiniz

  • Borç ve alacak yönünü hesabın niteliğiyle gerekçelendirebilmek
  • Peşin, vadeli ve dönem sonu akışlarını birbirinden ayırabilmek
  • Yevmiye kaydını mizan, yardımcı kayıt ve belgeyle mutabıklaştırabilmek

Buradan sonra ilerleyin

Muhasebele çalışma dosyası

Tekdüzen Hesap Planı konusunu bir dosya gibi çözün

Günlük muhasebede doğru hesap seçimi, belgeyi ve dönemi doğru okumadan yapılamaz; bu sayfa iki bakışı birlikte kurar.

01Olayı adlandır

İşletmede ne değiştiğini tek cümleye indirin.

02Kanıtı topla

Belgeyi, veriyi ve dönemi aynı çerçevede okuyun.

03Kararı gerekçelendir

Hesap veya rapor satırını neden seçtiğinizi yazın.

04Sonucu kapat

Mutabakatı ve bir sonraki aksiyonu görünür bırakın.

Bu sayfada hangi soruyu çözüyoruz?

Tekdüzen Hesap Planı için amaç, tek bir örneği kopyalamak değil; farklı belge, dönem ve taraf koşullarında aynı muhasebe veya yönetim mantığını yeniden kurabilmektir.

Bu nedenle aşağıdaki akışta üç şeyi birlikte arayın: işlemin ekonomik özü, kararı destekleyen dış kanıt ve kayıt veya raporun ortaya çıkardığı sonuç. Bu üçünden biri eksikse dosya görünüşte tamamlanmış olsa bile yeniden incelenmelidir.

Dosyada toplanacak bilgi ve belgeler

  • İşlem belgesi ve açıklama satırı
  • Hesap ekstresi veya yardımcı kayıt
  • Banka, kasa, cari veya süreç raporu
  • Mizan ve ilgili mali tablo satırı

Adım adım karar zinciri

  1. İşlemin ekonomik özünü tek cümleyle yazın.
  2. Belge, taraf, tarih, ödeme biçimi ve dönemi birbirinden ayırın.
  3. Etkilenen hesap veya rapor satırını gerekçesiyle seçin.
  4. Peşin, vadeli, kısmi veya dönem sonu senaryosunu ayrıca çalışın.
  5. Kayıt veya sonucu belge, ekstre, mizan ve mali tabloyla kapatın.
Aynı başlık farklı koşullarda nasıl okunur?
SenaryoÖnce bakılacak bilgiKayıt veya rapor sonucu
Peşin işlemNakit veya banka hareketiVarlık ve gelir/gider aynı anda hareket edebilir
Vadeli işlemCari hesap ve vade belgesiÖdeme daha sonra gerçekleşir
Dönem sonuTahakkuk veya değerleme tablosuCari döneme ait olmayan kısım ayrılır

Sınır durumları ve yanlış genellemeler

  • Borç-alacak denkliği tek başına doğruluk kanıtı değildir.
  • Belge tarihi ile ödeme veya ifa tarihi aynı olmayabilir.
  • Benzer ad taşıyan hesap veya işlemler ekonomik özlerine göre ayrılmalıdır.

Dosya kapanış kontrolü

  • Belge toplamı ile kayıt toplamını karşılaştırın.
  • Ana hesap ile yardımcı hesabı mutabıklaştırın.
  • Dönem sonu aktarımı veya değerleme ihtiyacını kontrol edin.
  • Sonucu ilgili mali tablo ve varsa resmî bildirimle eşleştirin.

Bu konu nereye bağlanır?

Resmî metne geçiş

Güncel had, oran, süre ve özel uygulamalarda bu sayfadaki genel çerçeveyi ilgili kurumun yayımladığı metinle karşılaştırın. Resmî kaynakta değişiklik varsa son karar kaynağın güncel metnine göre verilmelidir.

Sık sorulanlar

İlk karar nasıl verilir?

Ekonomik olay ve etkilenen hesap grubu belirlenir; hesap kodu bundan sonra seçilir.

Kayıt ne zaman tamamlanmış sayılır?

Belge, kayıt, yardımcı hesap, dönem ve rapor etkisi birbirini açıkladığında.

Alternatif senaryo neden çalışılır?

Kararın hangi bilgiye bağlı olduğunu ve değiştiğinde hangi hesabın veya rapor satırının etkileneceğini görmek için.

İşlem dosyasını kurma

Örneği okurken önce kararın dayandığı bilgiyi, sonra kaydın sonucunu ayırın.

  1. Olayı tanımlayın: Örnek olay: bir işlem için önce belge düzenleniyor, ardından ekonomik olayın hangi hesap grubunu etkilediği belirleniyor. Tutarlar örnek olarak 10.000 TL seçilebilir; amaç güncel bir oran vermek değil, kayıt akışını görünür kılmaktır.
  2. Hesapları kurun: Belge → hesap → karşı hesap → dönem etkisi sırasını izleyin. İşlemin varlık, borç, gelir veya gider niteliğini yazmadan hesap kodu seçmeyin; vade ve ödeme biçimini ayrıca not edin.
  3. Sonucu test edin: Genel Muhasebe içinde benzer görünen kavramları tek bir kayıtla genellemeyin. İstisna, dönem sonu aktarımı veya yardımcı hesap gerekip gerekmediğini işlem bazında kontrol edin.

Sayısal mini örnek

Örnek olay: bir işlem için önce belge düzenleniyor, ardından ekonomik olayın hangi hesap grubunu etkilediği belirleniyor. Tutarlar örnek olarak 10.000 TL seçilebilir; amaç güncel bir oran vermek değil, kayıt akışını görünür kılmaktır.

Çözüm ve sonuç

Çözüm: 10.000 TL örnek tutarda önce ekonomik nitelik belirlenir. Varlık veya gider artıyorsa borç, kaynak veya gelir artıyorsa alacak yönü değerlendirilir; karşı hesap ödeme biçimine göre seçilir. Rakamın kendisi değil, tutarın hangi belge ve döneme ait olduğu belirleyicidir.

Bu örneği kendi belgenize uyarlarken tarih, tutar, vergi türü, vade ve yardımcı hesap açıklamasını ayrı ayrı yazın. Böylece kayıt yalnızca denk değil, sonradan izlenebilir olur.

Sık karıştırılan noktalar

  • Belge tarihi ile ödeme tarihini aynı kabul etmeyin; tahakkuk ve nakit hareketi farklı günlerde olabilir.
  • Hesap kodu doğru olsa bile karşı hesap, vergi uygulaması veya dönem ayrımı yanlış olabilir.
  • Örnekteki tutarları güncel oran gibi kullanmayın; güncel parametre gerekiyorsa ilgili resmî kaynak bilgisini ve hesaplayıcıyı açın.

Bir adım daha ileri

Bir adım ileri: bu işlemi farklı bir belge, taraf veya dönemle tekrar kurup değişen varsayımı ve sabit kalan muhasebe mantığını not edin.

İlgili konular