Dönem Sonu Kapanış Kayıtları

Sonuç hesaplarının kapatılması, vergi karşılığı ve kapanış maddesi.

Dönem sonu kapanış kayıtları belirli bir sırayla yapılır. Sıra bozulursa sonuç yanlış çıkar.

Sıra

Maliyet hesaplarının yansıtma hesaplarıyla gelir tablosu hesaplarına aktarılması.
Gelir hesaplarının 690 hesabına devredilmesi.
Gider hesaplarının 690 hesabına devredilmesi.
Vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılığının ayrılması.
690 hesabının 692 hesabına devredilmesi.
692 hesabının 590 veya 591 hesabına devredilmesi.
Bütün bilanço hesaplarının kapatılması (kapanış maddesi).

Kayıt örnekleri

1. Maliyet hesaplarının yansıtılması
Hesap	Borç	Alacak
632 Genel Yönetim Giderleri	xxx
771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma		xxx

2. Gelirlerin devri
Hesap	Borç	Alacak
600 Yurtiçi Satışlar	xxx
642 Faiz Gelirleri	xxx
690 Dönem Kârı veya Zararı		xxx

3. Giderlerin devri
Hesap	Borç	Alacak
690 Dönem Kârı veya Zararı	xxx
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti		xxx
632 Genel Yönetim Giderleri		xxx

4. Vergi karşılığının ayrılması
Hesap	Borç	Alacak
691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları	xxx
370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları		xxx

5. Net kârın belirlenmesi
Hesap	Borç	Alacak
690 Dönem Kârı veya Zararı	xxx
691 Vergi Karşılıkları		xxx
692 Dönem Net Kârı veya Zararı		xxx

6. Bilançoya aktarım
Hesap	Borç	Alacak
692 Dönem Net Kârı veya Zararı	xxx
590 Dönem Net Kârı		xxx

Kapanış maddesi

Son olarak bütün bilanço hesapları kapatılır. Aktif hesaplar alacaklandırılır, pasif hesaplar borçlandırılır. Bu, açılış kaydının tam tersidir. Kapanış maddesinden sonra bütün hesapların bakiyesi sıfır olur.

Ertesi yıl

Kapanış bilançosu, ertesi yılın açılış bilançosudur. Yeni dönem, bu bilançodaki tutarların açılış kaydıyla defterlere alınmasıyla başlar. Böylece zincir kesintisiz devam eder.

Bu konuyu gerçekten öğrenme rehberi

Bu bölümün amacı: kavramın kapsamını, muhasebe mantığını ve uygulamadaki sonuçlarını birlikte açıklamak.

Başlamadan önce bilinmesi gerekenler: borç-alacak eşitliği, hesap grupları, belge düzeni ve dönemsellik ilkesi.

İşlem ve düşünme akışı

İşlemin ekonomik olayını tek cümleyle yazın.
Belgeyi, tarihi, tarafları ve tutarın hangi döneme ait olduğunu ayırın.
Etkilenen hesapları niteliğine göre seçin; borç ve alacak yönünü gerekçelendirin.
Kayıt sonrası yardımcı defter, mizan ve ilgili mali tablo etkisini kontrol edin.

Karar vermeden önce sorulacak sorular

Bu olay hangi ekonomik kaynağı, borcu, geliri veya gideri değiştiriyor?
Belge var mı; belge tarihi, işlem tarihi ve ödeme tarihi aynı mı?
İşlem hangi hesapta izlenmeli ve bu hesabın normal bakiyesi nedir?
Bu kayıt hangi mali tablo kalemini ve hangi dönemin sonucunu etkiliyor?

İstisnalar ve sınır durumları

İşlemin peşin, vadeli, yabancı paralı, dönem sonuna taşan veya vergi istisnasına tabi olması temel kaydı değiştirebilir.

Uygulama dosyası kontrol listesi

Belge tarihi ile ödeme tarihini birbirine karıştırmamak.
Hesap kodunu yalnızca adına bakarak değil, ekonomik özüne göre seçmek.
KDV, stopaj, tevkifat ve dönem ayırma etkisini ayrıca incelemek.
Kaydın borç-alacak denkliğini belge ve yardımcı hesap bakiyesiyle karşılaştırmak.

Kendini sınama

Konuyu bir cümlede tanımlayıp kapsamına girmeyen bir örnek verebilir misiniz?
Aynı işlemi peşin ve vadeli olarak kaydettiğinizde hangi hesap değişir?
Bir tutarın dönemsellik veya vergi yönünden neden farklılaşabileceğini açıklayabilir misiniz?
Kayıt doğru göründüğü halde hangi belge ve mutabakatlarla tekrar kontrol edersiniz?

İşlem dosyasını kurma

Örneği okurken önce kararın dayandığı bilgiyi, sonra kaydın sonucunu ayırın.

Olayı tanımlayın: Örnek olay: bir işlem için önce belge düzenleniyor, ardından ekonomik olayın hangi hesap grubunu etkilediği belirleniyor. Tutarlar örnek olarak 10.000 TL seçilebilir; amaç güncel bir oran vermek değil, kayıt akışını görünür kılmaktır.
Hesapları kurun: Belge → hesap → karşı hesap → dönem etkisi sırasını izleyin. İşlemin varlık, borç, gelir veya gider niteliğini yazmadan hesap kodu seçmeyin; vade ve ödeme biçimini ayrıca not edin.
Sonucu test edin: Genel Muhasebe içinde benzer görünen kavramları tek bir kayıtla genellemeyin. İstisna, dönem sonu aktarımı veya yardımcı hesap gerekip gerekmediğini işlem bazında kontrol edin.

Sayısal mini örnek

Örnek olay: bir işlem için önce belge düzenleniyor, ardından ekonomik olayın hangi hesap grubunu etkilediği belirleniyor. Tutarlar örnek olarak 10.000 TL seçilebilir; amaç güncel bir oran vermek değil, kayıt akışını görünür kılmaktır.

Çözüm ve sonuç

Çözüm: 10.000 TL örnek tutarda önce ekonomik nitelik belirlenir. Varlık veya gider artıyorsa borç, kaynak veya gelir artıyorsa alacak yönü değerlendirilir; karşı hesap ödeme biçimine göre seçilir. Rakamın kendisi değil, tutarın hangi belge ve döneme ait olduğu belirleyicidir.

Bu örneği kendi belgenize uyarlarken tarih, tutar, vergi türü, vade ve yardımcı hesap açıklamasını ayrı ayrı yazın. Böylece kayıt yalnızca denk değil, sonradan izlenebilir olur.

Sık karıştırılan noktalar

Belge tarihi ile ödeme tarihini aynı kabul etmeyin; tahakkuk ve nakit hareketi farklı günlerde olabilir.
Hesap kodu doğru olsa bile karşı hesap, vergi uygulaması veya dönem ayrımı yanlış olabilir.
Örnekteki tutarları güncel oran gibi kullanmayın; güncel parametre gerekiyorsa ilgili resmî kaynak bilgisini ve hesaplayıcıyı açın.

Bir adım daha ileri

Bir adım ileri: bu işlemi farklı bir belge, taraf veya dönemle tekrar kurup değişen varsayımı ve sabit kalan muhasebe mantığını not edin.