Gelir Tablosu Hesaplarının İşleyiş Kuralları

Gelir ve gider hesaplarının çalışma mantığı ve dönem sonunda neden kapatıldıkları.

Son editoryal gözden geçirme: 3 Eylül 2026 · İçerik ailesi: Genel Muhasebe

Hesap planının 6 numaralı sınıfı gelir tablosu hesaplarından oluşur. Bu hesaplar bilanço hesaplarından önemli bir noktada ayrılır: yeni döneme bakiye devretmezler. Her dönem sıfırdan başlarlar.

Gelir hesapları

Gelirler özkaynağı artırdığı için pasif hesaplar gibi çalışır.

Gelir doğduğunda hesap alacaklandırılır.
Gelirde azalma olduğunda (iade gibi) borçlandırılır.
Normal olarak alacak kalanı verir.

Gider hesapları

Giderler özkaynağı azalttığı için aktif hesaplar gibi çalışır.

Gider oluştuğunda hesap borçlandırılır.
Giderde azalma olduğunda alacaklandırılır.
Normal olarak borç kalanı verir.

Neden dönem sonunda kapatılırlar

Gelir ve gider hesapları, özkaynağın dönem içindeki hareketlerini ayrıntılı izlemek için açılmış geçici hesaplardır. Dönem bittiğinde görevleri sona erer ve bakiyeleri 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına aktarılır.

Bu aktarma yapılmasaydı bir sonraki yılın satışları önceki yılın satışlarıyla karışırdı ve hiçbir dönemin kârı ayrı ayrı görülemezdi. Dönemsellik kavramının uygulamadaki karşılığı budur.

Dönem sonu kapanış kayıtları
Hesap	Borç	Alacak
600 Yurtiçi Satışlar	xxx
690 Dönem Kârı veya Zararı		xxx

Gelir hesapları borçlandırılarak kapatılır; bakiyeleri 690 hesabına alacak yazılır.

Gider hesaplarının devri
Hesap	Borç	Alacak
690 Dönem Kârı veya Zararı	xxx
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti		xxx
632 Genel Yönetim Giderleri		xxx

Gider hesapları alacaklandırılarak kapatılır; bakiyeleri 690 hesabına borç yazılır.

Bu iki kayıttan sonra 690 hesabının alacak kalanı vermesi kârı, borç kalanı vermesi zararı gösterir.

Maliyet hesaplarıyla farkı

Hesap planının 7 numaralı sınıfındaki maliyet hesapları da dönem sonunda kapanır ama farklı bir yolla. Bunlar önce yansıtma hesapları aracılığıyla 6 numaralı sınıftaki ilgili gider hesabına aktarılır, oradan 690 hesabına gider. Örneğin 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı, 771 yansıtma hesabıyla 632 Genel Yönetim Giderleri hesabına aktarılır.

Raporlama ve karar okuması

Gelir Tablosu Hesaplarının İşleyiş Kuralları için hızlı yön ve derin okuma

Bu sayfaya gelen okurun asıl ihtiyacı, muhasebe bakiyesini yönetim kararına çevirirken tanımı, dönemi, kaynağı, karşılaştırmayı ve nakit etkisini ayırmak sorusunu tek bir ezber cevapla değil, belge ve karar zinciriyle çözebilmektir.

En kısa doğru cevap

Bir finansal gösterge ancak tanımı, payı, paydası, dönemi, para birimi ve veri kaynağı bilindiğinde yorumlanabilir. Ciro artışı kârlılık veya nakit artışı anlamına gelmez; mizan da yönetim raporuna dönüştürülürken yeniden sınıflama ve varsayımlar açıklanmalıdır.

Bu başlığı oluşturan temel parçalar

Birbirine karıştırılmaması gereken kavramlar
Mizan	Hesap hareket ve bakiyelerini toplu gösteren başlangıç veri setidir; tek başına yorum değildir.
Dönemsellik	Gelir ve giderin ait olduğu dönemde raporlanmasını sağlayan zaman eşleştirmesidir.
Likidite	Kısa vadeli yükümlülükleri karşılama kapasitesini gösteren bir bakış açısıdır; oran ve vade birlikte okunur.
Sapma	Gerçekleşen ile bütçe, hedef veya önceki dönem arasındaki farktır; iyi analiz neden ve aksiyon da ister.

Üç farklı senaryoda nasıl değişir?

Bilanço

Varlık, borç ve özkaynak bakiyelerinin gerçekliği, sınıflaması ve likiditesi incelenir.

Gelir tablosu

Gelir, maliyet, gider ve dönemsellik etkileriyle performans okunur.

Nakit ve bütçe

Tahsilat, ödeme, zamanlama ve varsayım değişikliği kâr sonucundan ayrı izlenir.

Sınırını bilin: Oranlar evrensel eşik gibi kullanılmamalıdır; sektör, işletme modeli, mevsimsellik, para birimi ve kullanılan veri tanımı yorumu değiştirir.

Bu sayfayı bitirdiğinizde yapabilmelisiniz

Raporun hangi kararı desteklediğini tek cümlede yazabilmek
Göstergenin tanımını ve veri kaynağını görünür bırakabilmek
Sapmayı hacim, fiyat, maliyet, zamanlama ve tahsilat etkilerine ayırabilmek

Buradan sonra ilerleyin

Muhasebele çalışma dosyası

Gelir Tablosu Hesaplarının İşleyiş Kuralları konusunu bir dosya gibi çözün

Mizan bir başlangıç veri setidir. Yönetim için anlamlı sonuca ulaşmak üzere dönem, sınıflama, nakit, kârlılık ve karşılaştırma katmanları eklenir.

01Olayı adlandır

İşletmede ne değiştiğini tek cümleye indirin.

02Kanıtı topla

Belgeyi, veriyi ve dönemi aynı çerçevede okuyun.

03Kararı gerekçelendir

Hesap veya rapor satırını neden seçtiğinizi yazın.

04Sonucu kapat

Mutabakatı ve bir sonraki aksiyonu görünür bırakın.

Bu sayfada hangi soruyu çözüyoruz?

Gelir Tablosu Hesaplarının İşleyiş Kuralları için amaç, tek bir örneği kopyalamak değil; farklı belge, dönem ve taraf koşullarında aynı muhasebe veya yönetim mantığını yeniden kurabilmektir.

Bu nedenle aşağıdaki akışta üç şeyi birlikte arayın: işlemin ekonomik özü, kararı destekleyen dış kanıt ve kayıt veya raporun ortaya çıkardığı sonuç. Bu üçünden biri eksikse dosya görünüşte tamamlanmış olsa bile yeniden incelenmelidir.

Dosyada toplanacak bilgi ve belgeler

Mizan, yardımcı hesap ve önceki dönem karşılaştırması
Bütçe varsayımları, gerçekleşen veri ve sapma köprüsü
Nakit planı, banka ekstreleri ve tahsilat-vade tablosu
Rapor tanımı, veri kaynağı, sorumlu kişi ve gözden geçirme tarihi

Adım adım karar zinciri

Raporun hangi kararı destekleyeceğini ve göstergenin tanımını tek cümleyle yazın.
Kullanılan hesabı, dönemi, veri kaynağını ve dahil edilmeyen kalemleri sabitleyin.
Gerçekleşen sonucu bütçe, önceki dönem ve gerekiyorsa sektör kıyasıyla aynı kapsamda karşılaştırın.
Sapmayı fiyat, hacim, maliyet, zamanlama ve tahsilat etkilerine ayırın.
Raporun sonuna sorumlu kişi, aksiyon ve tekrar ölçüm tarihini ekleyin.

Aynı başlık farklı koşullarda nasıl okunur?
Senaryo	Önce bakılacak bilgi	Kayıt veya rapor sonucu
Bilanço okuması	Varlık, borç ve özkaynak bakiyeleri	Finansal durum ve likiditeyi gösterir
Gelir tablosu okuması	Gelir, maliyet ve gider dönemleri	Dönem performansını gösterir
Nakit okuması	Tahsilat, ödeme ve vade hareketi	Kâr ile para hareketi arasındaki farkı gösterir

Sınır durumları ve yanlış genellemeler

Ciro artışı kârlılık veya nakit artışı anlamına gelmez.
Aylık veri ile yıllık oranı, brüt sonuç ile net sonucu aynı paydada karşılaştırmayın.
Raporun tanımı değişirse önceki dönem karşılaştırması görünürde doğru olsa bile anlamsızlaşabilir.

Dosya kapanış kontrolü

Rapor toplamını mizan ve yardımcı hesapla yeniden üretin.
Pay ve paydayı, dönem ve para birimini rapor üzerinde açıkça gösterin.
Sapmanın tek bir rakamda kalmaması için neden ve aksiyon ekleyin.
Kullanılan varsayımı ve veri kesim tarihini raporun üstünde yazın.

Bu konu nereye bağlanır?

Resmî metne geçiş

Güncel had, oran, süre ve özel uygulamalarda bu sayfadaki genel çerçeveyi ilgili kurumun yayımladığı metinle karşılaştırın. Resmî kaynakta değişiklik varsa son karar kaynağın güncel metnine göre verilmelidir.

Sık sorulanlar

Bir oranı yorumlamadan önce neyi doğrulamak gerekir?

Tanımı, payı, paydayı, dönemini, para birimini ve hangi karşılaştırma için üretildiğini doğrulamak gerekir.

Mizan ile yönetim raporu neden farklı görünebilir?

Yönetim raporu yeniden sınıflama, dönem ayırma veya operasyonel veri ekleyebilir; bu dönüşüm açıkça belgelenmelidir.

Sapma analizinin iyi sonucu nedir?

Sadece farkı değil, farkın nedenini, sorumlusunu ve ölçülebilir düzeltici aksiyonu göstermesidir.

İşlem dosyasını kurma

Örneği okurken önce kararın dayandığı bilgiyi, sonra kaydın sonucunu ayırın.

Olayı tanımlayın: Örnek olay: bir işlem için önce belge düzenleniyor, ardından ekonomik olayın hangi hesap grubunu etkilediği belirleniyor. Tutarlar örnek olarak 10.000 TL seçilebilir; amaç güncel bir oran vermek değil, kayıt akışını görünür kılmaktır.
Hesapları kurun: Belge → hesap → karşı hesap → dönem etkisi sırasını izleyin. İşlemin varlık, borç, gelir veya gider niteliğini yazmadan hesap kodu seçmeyin; vade ve ödeme biçimini ayrıca not edin.
Sonucu test edin: Genel Muhasebe içinde benzer görünen kavramları tek bir kayıtla genellemeyin. İstisna, dönem sonu aktarımı veya yardımcı hesap gerekip gerekmediğini işlem bazında kontrol edin.

Sayısal mini örnek

Örnek olay: bir işlem için önce belge düzenleniyor, ardından ekonomik olayın hangi hesap grubunu etkilediği belirleniyor. Tutarlar örnek olarak 10.000 TL seçilebilir; amaç güncel bir oran vermek değil, kayıt akışını görünür kılmaktır.

Çözüm ve sonuç

Çözüm: 10.000 TL örnek tutarda önce ekonomik nitelik belirlenir. Varlık veya gider artıyorsa borç, kaynak veya gelir artıyorsa alacak yönü değerlendirilir; karşı hesap ödeme biçimine göre seçilir. Rakamın kendisi değil, tutarın hangi belge ve döneme ait olduğu belirleyicidir.

Bu örneği kendi belgenize uyarlarken tarih, tutar, vergi türü, vade ve yardımcı hesap açıklamasını ayrı ayrı yazın. Böylece kayıt yalnızca denk değil, sonradan izlenebilir olur.

Sık karıştırılan noktalar

Belge tarihi ile ödeme tarihini aynı kabul etmeyin; tahakkuk ve nakit hareketi farklı günlerde olabilir.
Hesap kodu doğru olsa bile karşı hesap, vergi uygulaması veya dönem ayrımı yanlış olabilir.
Örnekteki tutarları güncel oran gibi kullanmayın; güncel parametre gerekiyorsa ilgili resmî kaynak bilgisini ve hesaplayıcıyı açın.

Bir adım daha ileri

Bir adım ileri: bu işlemi farklı bir belge, taraf veya dönemle tekrar kurup değişen varsayımı ve sabit kalan muhasebe mantığını not edin.