Vadeli mal satışı muhasebe kaydı

Bu örneği bir fiş olarak değil, belge, hesap ve mali tablo bağlantısı olarak okuyun.

• İşletme 10 adet ticari malı birim fiyatı 5.000 TL üzerinden satıyor.
• Fatura bedeli 50.000 TL, eğitim örneği olarak KDV %20 ve fatura toplamı 60.000 TL kabul ediliyor.
• Satılan malların işletmeye maliyeti 32.000 TL; satış peşin tahsil ediliyor veya vadeli bırakılıyor.

1. Faturadaki KDV ve toplam tutar nedir?

   Cevap: 50.000 x %20 = 10.000 TL KDV; 50.000 + 10.000 = 60.000 TL fatura toplamıdır.

2. İlk yevmiye kaydında hangi hesaplar çalışır?

   Cevap: 120 Alıcılar borçlanır; 600 Yurtiçi Satışlar 50.000 TL, 391 Hesaplanan KDV 10.000 TL alacaklanır.

3. Satış kaydı neden tek başına yeterli değildir?

   Cevap: Mal stoktan çıktığı için ayrıca 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti borç, 153 Ticari Mallar alacak çalıştırılır.

4. Bu işlemin brüt satış kârı nedir?

   Cevap: 50.000 TL net satış - 32.000 TL maliyet = 18.000 TL brüt satış kârıdır.

120 Alıcılar hesabı, tahsilat biçimine göre satış bedeli ve KDV dahil toplam tutar kadar borçlanır.

Stoktan çıkan malın maliyeti satış anında veya işletmenin kullandığı envanter yöntemine göre ayrıca kayda alınır.

• 120 Alıcılar hesabı 60.000 TL ile fatura toplamını gösterir; 50.000 TL'lik satış bedeli değildir.
• 600 hesabı yalnızca KDV hariç satış hasılatını taşır; KDV işletmenin geliri değildir.
• 391 hesabı müşteriden tahsil edilen ama vergi idaresine karşı yükümlülük doğuran KDV'yi gösterir.
• 621/153 kaydı yapılmazsa satış kârı ve stok bakiyesi olduğundan yüksek görünür.

Gelir tablosunda 50.000 TL satış geliri ve 32.000 TL satış maliyeti görünür; brüt kâr 18.000 TL'dir. Bilançoda stok 32.000 TL azalır, 100 veya 120 hesabı 60.000 TL artar ve 391 hesabında 10.000 TL yükümlülük oluşur.

• Borç toplamı ile alacak toplamını tablo üzerinde eşitleyin.
• Belge toplamını, banka/kasa/cari ekstre ve yardımcı hesapla karşılaştırın.
• İşlemin gelir tablosu, bilanço ve varsa KDV/bordro beyanına etkisini ayrı yazın.

1. Müşteri 60.000 TL'nin 20.000 TL'sini hemen, kalanını bir ay sonra öderse ne değişir?

   Cevap: Satış faturası 120 Alıcılar hesabında 60.000 TL borç doğurur; ödeme anında 100/102 borç, 120 alacak 20.000 TL kaydedilir. Kalan 40.000 TL alacakta kalır.

2. Müşteri malın bir kısmını iade ederse hangi kayıt ayrıca düşünülür?

   Cevap: İade edilen malın satış geliri, KDV'si ve stok maliyeti ters yönde düzeltilir; yalnızca kasa veya alıcı hesabını değiştirmek yeterli değildir.