Şüpheli alacak karşılığı muhasebe kaydı

Bu örneği bir fiş olarak değil, belge, hesap ve mali tablo bağlantısı olarak okuyun.

• 120 Alıcılar hesabında 48.000 TL tutarında ticari alacak bulunuyor.
• Alacağın şüpheli olduğu daha önce belirlenmiş; şartları oluştuğu varsayımıyla tamamı için karşılık ayrılıyor.
• Tahsilat henüz gerçekleşmemiş.

1. Şüpheli hale gelme kaydı ile karşılık kaydı aynı mıdır?

   Cevap: Hayır. Önce alacak 128 hesaba sınıflanır; karşılık şartları ayrıca oluştuğunda 654/129 kaydı yapılır.

2. 48.000 TL karşılık ayrılırsa sonuç nedir?

   Cevap: 654 Karşılık Giderleri borç, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı alacak 48.000 TL çalışır.

3. Tahsilat olursa hangi kayıtlar kapanır?

   Cevap: Banka/kasa tahsilatı ile 128 hesap kapanır; daha önce ayrılan karşılık için gelir veya iptal kaydı ayrıca değerlendirilir.

Şüpheli ticari alacağın tahsil edilememe riskine karşı gider ve karşı hesap ayrılır.

• 120 hesabı olağan ticari alacağı, 128 hesabı dava/icra gibi koşullarla şüpheli hale gelen alacağı izler.
• 129 karşılık hesabı alacağın brüt tutarını silmeden risk karşılığını gösterir.
• 654 gideri için vergi mevzuatındaki karşılık şartları ayrıca incelenir; her geciken alacak otomatik olarak karşılık konusu değildir.

Gelir tablosunda 48.000 TL karşılık gideri oluşur; bilançoda 128 brüt alacak karşısında 129 karşılık görünür ve net alacak azalır.

• Borç toplamı ile alacak toplamını tablo üzerinde eşitleyin.
• Belge toplamını, banka/kasa/cari ekstre ve yardımcı hesapla karşılaştırın.
• İşlemin gelir tablosu, bilanço ve varsa KDV/bordro beyanına etkisini ayrı yazın.

1. Alacağın 20.000 TL'si tahsil edilirse?

   Cevap: Tahsil edilen kısım için banka/kasa girişi yapılır, 128 alacak kapatılır; karşılık varsa tahsil edilen kısma ilişkin düzeltme ayrıca yapılır.

2. Alacağın tamamından vazgeçilirse?

   Cevap: Tahsil imkânsızlığı, belge ve vergi şartları incelenmeden doğrudan 120 veya 128 hesabı silinmez; karşılık ve zarar kayıtları ayrı değerlendirilir.