Sermaye taahhüdü muhasebe kaydı
Şirket kuruluşunda ortakların sermaye taahhüdünün kaydı. Aşağıdaki vaka, sayısal verileri ve kayıt cevaplarıyla birlikte çözülmüştür.
Vaka dosyası
Bu örneği bir fiş olarak değil, belge, hesap ve mali tablo bağlantısı olarak okuyun.
- Şirket kuruluşunda ortakların 500.000 TL sermaye taahhüdü bulunuyor.
- Taahhüt, ödeme gerçekleşmeden önce alınmış karar/sözleşme ile belgeleniyor.
- Ödeme yapılmadığı için taahhüt ile fiilî tahsilat birbirinden ayrılıyor.
Sorular ve açıklamalı cevaplar
- Taahhüt kaydı ile ödeme kaydı neden ayrıdır?
Cevap: Taahhüt ortakların şirkete karşı yükümlülüğünü, ödeme ise bu yükümlülüğün fiilen yerine getirilen kısmını gösterir.
- Ödeme sonrası ödenmemiş sermaye ne kadardır?
Cevap: Bu ilk taahhüt kaydında ödeme olmadığı için ödenmemiş tutar 500.000 TL'dir.
- Ödeme kaydında gelir oluşur mu?
Cevap: Hayır. Özkaynak içindeki taahhüt ve fiilî ödeme ilişkisi izlenir; gelir tablosu etkilenmez.
Çözümlü yevmiye kayıtları
Sermaye taahhüt kaydı
Taahhüt edilen sermaye, ödeme gerçekleşmeden önce ortakların yükümlülüğü olarak izlenir.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 501 Ödenmemiş Sermaye (-) | 500.000 TL | |
| 500 Sermaye | 500.000 TL |
Hesap seçiminin gerekçesi
- 500 Sermaye şirket sermayesinin özkaynak tarafını gösterir.
- 501 Ödenmemiş Sermaye, taahhüt edilen ancak henüz şirkete ödenmeyen kısmı izler.
- 102 Bankalar yalnızca fiilî ödeme yapıldığında çalışır; taahhüt gününde bankada hareket yoksa kullanılmaz.
Kayıt kontrolü ve mali tablo etkisi
Gelir tablosu etkilenmez. Taahhüt kaydı özkaynak ve ödenmemiş sermaye arasında, ödeme kaydı ise banka ile ödenmemiş sermaye arasında hareket yaratır.
- Borç toplamı ile alacak toplamını tablo üzerinde eşitleyin.
- Belge toplamını, banka/kasa/cari ekstre ve yardımcı hesapla karşılaştırın.
- İşlemin gelir tablosu, bilanço ve varsa KDV/bordro beyanına etkisini ayrı yazın.
Varyasyon soruları ve cevapları
- Taahhüdün bir kısmı ayni sermaye ise?
Cevap: Ayni sermayenin değerleme, teslim ve tescil belgeleri incelenir; banka ödeme kaydı yerine ilgili varlık hesabı ve şirket kararı esas alınır.
- Ortak parayı şirket yerine kişisel hesaba yatırırsa?
Cevap: Şirket banka hesabına fiilî giriş bulunmadığı için sermaye ödeme kaydı yapılmadan önce hukuki ve belgesel durum netleştirilir.
Bu örneği gerçek dosyaya uyarlarken
İstisna, tevkifat, yabancı para, vade farkı, dönem sonu değerleme veya şirket türüne bağlı özel durum varsa aşağıdaki tutarları doğrudan kopyalamayın. Önce işlemin belgesini ve hukuki niteliğini belirleyin; sonra ilgili hesap kartı ve güncel mevzuatla karşılaştırın.