Gelir tahakkuku muhasebe kaydı
Döneme ait olduğu halde henüz tahsil edilmemiş gelirin kaydı. Aşağıdaki vaka, sayısal verileri ve kayıt cevaplarıyla birlikte çözülmüştür.
Vaka dosyası
Bu örneği bir fiş olarak değil, belge, hesap ve mali tablo bağlantısı olarak okuyun.
- İşletme cari ayda 18.000 TL hizmet vermiş, ancak fatura/tahsilat sonraki dönemde gerçekleşecek.
- Gelir cari döneme ait; tahsilat henüz yok.
- Gelirin kazanıldığı dönem ile paranın hareket ettiği dönem ayrıştırılıyor.
Sorular ve açıklamalı cevaplar
- Peşin tahsilatın tamamı hemen gelir midir?
Cevap: Hayır. Henüz kazanılmamış 50.000 TL 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler hesabında izlenir.
- Tahakkuk eden gelirin kaydı nedir?
Cevap: 181 Gelir Tahakkukları borç, 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar alacak 18.000 TL çalışır.
- Gelir hangi dönemi etkiler?
Cevap: Hizmet cari dönemde verildiği için 18.000 TL cari dönemin geliridir; tahsilat tarihi geliri ertelemez.
Çözümlü yevmiye kayıtları
Gelir tahakkuku
Cari döneme ait ancak henüz tahsil edilmemiş gelir kayda alınır.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 181 Gelir Tahakkukları | 18.000 TL | |
| 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar | 18.000 TL |
Hesap seçiminin gerekçesi
- 181 hesabı cari dönemde doğmuş fakat belgesi/tahsilatı sonraki döneme kalan geliri taşır.
- Gelir hesabı yalnızca ilgili dönemde kazanılan kısmı göstermelidir.
- Sözleşme, hizmet teslimi ve fatura/tahsilat tarihi birlikte incelenir.
Kayıt kontrolü ve mali tablo etkisi
Cari dönemin gelir tablosunda 18.000 TL gelir görünür; bilançoda 181 tahakkuk alacağı oluşur.
- Borç toplamı ile alacak toplamını tablo üzerinde eşitleyin.
- Belge toplamını, banka/kasa/cari ekstre ve yardımcı hesapla karşılaştırın.
- İşlemin gelir tablosu, bilanço ve varsa KDV/bordro beyanına etkisini ayrı yazın.
Varyasyon soruları ve cevapları
- Peşin tahsil edilen gelirin ilk ayı kazanılırsa?
Cevap: 380 borç 12.500 TL, 649 veya ilgili gelir hesabı alacak 12.500 TL aktarılır.
- Müşteri hizmet başlamadan sözleşmeden vazgeçerse?
Cevap: Kazanılmamış tutarın iade ve sözleşme hükümleri incelenir; gelir hesabı otomatik olarak korunmaz.
Bu örneği gerçek dosyaya uyarlarken
İstisna, tevkifat, yabancı para, vade farkı, dönem sonu değerleme veya şirket türüne bağlı özel durum varsa aşağıdaki tutarları doğrudan kopyalamayın. Önce işlemin belgesini ve hukuki niteliğini belirleyin; sonra ilgili hesap kartı ve güncel mevzuatla karşılaştırın.